Umsamdar launahækkanir á Íslandi

Hækkanir samkvæmt kjarasamningum stéttarfélaga, dregnar úr frumtexta samninganna og birtar sem opin gögn.

Gögnin eru unnin úr heildarskrá ríkissáttasemjara ásamt skjölum af vefjum stéttarfélaga og samtaka atvinnurekenda. Hver hækkun ber beina tilvitnun í frumtextann svo hægt sé að sannreyna hana.

Vísitalan er ekki launavísitala. Hún leggur saman þær hækkanir sem tókst að finna í samningum og er aðeins marktæk fyrir félög þar sem reiturinn heilleiki er samfelld.

Samfella er mæld aftur á bak frá nýjustu mælingu að fyrsta rofi, svo gömul göt ógilda ekki röð sem hefur verið samfelld í tvo áratugi. samfelld_fra segir frá hvaða degi hún gildir og visitala_samfella er keðjuð þaðan — það er talan sem á að nota.

Skoða gögnin

Samanburður stéttarfélaga — veldu eitt eða fleiri félög og berðu þau saman á sameiginlegum tímaás, með valkvæmum sameiginlegum grunni og launavísitölu og vísitölu neysluverðs Hagstofunnar sem viðmiðum.
Eyðuskráning — hjálpaðu til við að fylla í eyðurnar: skráðu hækkun sem vantar. Hver skráning er yfirfarin áður en hún fer í gögnin.
Hækkanir félags — allar hækkanir eins félags í lista, með bilum þar sem meira en ár líður milli hækkana.
Einfalt sýnidæmi — minnsta dæmið um að sækja gögnin úr vafra.

Endapunktar

Slóð	Inntak
`api/v1/index.json`	yfirlit, útgáfa og fyrirvarar
`api/v1/felog.json`	öll félög með auðkenni og heilleika
`api/v1/felog/{audkenni}.json`	tímaröð eins félags
`api/v1/haekkanir.json`	allar hækkanir
`api/v1/haekkanir/{ar}.json`	hækkanir eins árs
`api/v1/taxtahaekkanir.json`	hækkanir mældar beint úr launatöflum
`api/v1/launavisitala/…`	launavísitala Hagstofunnar
`api/v1/visitala_neysluverds.json`	vísitala neysluverðs Hagstofunnar, mánaðarleg frá maí 1988

Dæmi

const grunnur = "https://kjarasamningar.kristinn.eu/api/v1";

// Félög með samfellda röð
const { felog } = await fetch(`${grunnur}/felog.json`).then(r => r.json());
const nothaef = felog.filter(f => f.heilleiki === "samfelld");

// Tímaröð VR: aðalsamningurinn (við SA)
const vr = await fetch(`${grunnur}/felog/vr.json`).then(r => r.json());
for (const h of vr.haekkanir) {
  console.log(h.dagsetning, h.prosenta, h.visitala);
}

// Aðrir samningar VR, hver keðjaður sér - aldrei lagðir saman
for (const s of vr.samningar) {
  console.log(s.motadili_heiti, s.adalsamningur, s.haekkanir.length);
}

Samningar og mótaðilar

Félag semur oft við marga mótaðila samtímis: aðalkjarasamning og sérsamninga við einstök fyrirtæki og stofnanir. Hækkanir ólíkra samninga má ekki leggja saman, svo hver samningslína (félag × mótaðili) er keðjuð sér.

haekkanir og tölur félagsins (heilleiki, samfelld_fra …) eiga við aðalsamninginn (adalsamningur).
samningar geymir allar samningslínur félagsins, hver með eigin haekkanir, samfellu og vísitölu.
Aðalsamningur er ríkið hjá opinberum starfsmönnum og SA hjá ASÍ-félögum. Aðildarfélög SGS fylgja samningi SGS við SA (erft_fra).
Fyrirtækjasamningur sem endurtekur almenna hækkun aðalsamningsins telst hluti hans (ur_serssamningi). Aðrar hækkanir hans standa sem sérsamningur.

Reitir

Reitur	Lýsing
`dagsetning`	hvenær hækkunin tók gildi
`prosenta`	hækkun í prósentum, `null` ef eingöngu var samið um krónutölu
`kronur`	hækkun í krónum
`a_vid`	við hvað hækkunin miðast: kauptaxtar, launatafla, almenn laun …
`visitala`	keðjuð vísitala, grunnur 100 við fyrstu mælingu félagsins
`bil_manudir`	mánuðir frá síðustu mælingu — löng bil þýða að hækkanir vanti
`heilleiki`	`samfelld`, `eyður` eða `of fáir punktar` — lýsir samfellda kaflanum
`samfelld_fra`	hvenær samfelldi kaflinn hefst
`visitala_samfella`	vísitala keðjuð frá `samfelld_fra` — talan sem á að nota
`innan_samfellu`	1 ef línan er innan samfellda kaflans
`i_kedju`	0 ef hækkunin tilheyrir líklega hliðarsamningi og er ekki keðjuð
`tilvitnun`	textabúturinn úr samningnum, til sannreyningar
`slod`	slóð á samninginn sjálfan (PDF) sem hækkunin var lesin úr
`motadili`	auðkenni mótaðila samningsins, t.d. `sa`, `riki`, `fy-siminn`
`motadili_heiti`	heiti mótaðilans
`adalsamningur`	1 ef hækkunin tilheyrir aðalsamningi félagsins
`erft_fra`	landssambandið sem samdi um hækkunina fyrir aðildarfélagið, t.d. SGS
`ur_serssamningi`	fyrirtækjasamningurinn sem staðfesti almenna hækkun þar sem aðalsamninginn vantaði hana

Tvær mælingar á sömu stærð

Hækkanir eru mældar tvisvar með ólíkum aðferðum. haekkanir eru lesnar úr texta samninganna. taxtahaekkanir eru reiknaðar með því að bera sama launaflokk og þrep saman milli dagsettra launataflna — án þess að lesa eitt einasta orð.

Taflan mælist oft hærri, og það er ekki ósamræmi. Þar sem samið var um „3,50% eða 23.750 kr.“ ræður krónutalan á lægstu töxtunum og mælist sem 5,58%. Textinn gefur umsamda formúlu, taflan raunverulega útkomu.

Takmarkanir

Krónutöluhækkanir stöðva keðjuna. Þær er ekki hægt að umbreyta í hlutfall án þess að vita launastigið, svo vísitalan stendur í stað og línan er merkt.
Launavísitala Hagstofunnar skiptist eftir markaði — almennur, ríki, sveitarfélög — en ekki eftir stéttarfélagi. Hún mælir líka raunverulega launaþróun með launaskriði, ekki umsamdar hækkanir.
Vísitala neysluverðs mælir verðlag, ekki laun. Umsamin hækkun umfram hana yfir sama tímabil er raunhækkun kauptaxta; hækkun undir henni er kjararýrnun.
Gögnin eru unnin vélrænt úr OCR-texta. Eldri skjöl eru misvel lesin; ártöl eru sannreynd gegn gildistíma samningsins og reiturinn artal_stada segir til um hvert tilvik.